ایمنی صنایع

: 4-6): بررسی شغل طباخی شکر از نظر ارگونومی ( مهندسی عوامل انسانی )

در تجزیه وتحلیل کار طباخی شکر وحرکات کاری که در آن وجود دارد در می یابیم که اعمال وحرکاتی که انجام می شود از دیدگاه بیومکانیک بیشتر حرکات وکار دینامیکی است و به ندرت کار استاتیکی به چشم میخورد مگر در بعضی موارد مثل نگه داشتن دکمه بازوبسته کردن ولو دیسچارج ( تخلیه پخت) بعد از آماده شدن آن و تخلیه به درون کریستالیزور و یا استفاده از صفحه کلید در اتاق کنترل dcs  جهت بازوبسته کردن ولوها و انجام عملیات اپراتوری رایانه های صنعتی که آن هم در حد زمان کوتاه مدت . بنابراین اکثر اعمال و حرکات مثل بازو بسته کردن ولوهای خوراک ( سیروپ , Aملاس , Bملاس   ,C MELT ) و یا کم وزیاد کردن ولوهای جت واینجکشن جهت ایجاد خلاء , بالا وپایین رفتن از پله ها جهت سرکشی به مخازن و رفتن به درون آنها جهت پاکسازی , راه رفتن وسرپا ماندن در مقابل پنها جهت کنترل و انجام عملیات طباخی شکر , استفاده از ولو نمونه گیر پخت برای ملاحظه آن در زیر میکروسکوپ , و بعد از بهره برداری به هنگام تعمیرات وسرو یس تجهیزات قسمت طباخی و رفتن به درون پنها ودیگر مخازن این قسمت جهت پاکسازی ورسوبزدایی و زنگ زدایی و حرکاتی از این قبیل همه از نوع کار دینامیک محسوب می شو ند.

به هنگام کار در قسمت طباخی شکر اندامی که بیشتر تحت فشار کار هستند عبارتند از بازوها , مچ دست , انگشتان و همچنین پاها .

فصل بهره برداری که تقریبا" از نیمه دوم مهرماه شروع شده وتا نیمه دوم خرداد ماه ادامه دارد بیشتر حرکات کاری جهت انجام اپراتوری تجهیزات انجام میشود وکمتر جابجایی اجسام به چشم می خورد و در عوض بعد از بهره برداری جهت انجام تعمیرات و جابجایی قطعات ووسایل سنگین برای انجام کارهای مکانیکی از جرثقیلها و جیم پلاک وتیفور استفاده می شود .

انجام حرکات تکراری در طول شیفت کاری , افزایش بار کاری در صورت بالا رفتن RIT آسیاب و همچنین وجود بعضی عوامل فیزیکی مثل سروصدا و برخی عوامل محیطی دیگرعواملی هستند که باعث ایجاد یک استرس شغلی شده است که خود ایجاد خستگی می کند و این نوع خستگی بیشتر از نوع خستگی عینی می باشد نه ذهنی یعنی اینکه اطرافیان به خوبی متوجه خستگی فرد می شوند .

با توجه به اینکه این شغل به صورت نوبت کاری می باشد و جزء آن دسته مشاغلی است که نوبت کاری جزء ذاتی آن محسوب می شود و با شروع بهره برداری نوبت کاری در سه شیفت 8-16 به صورت صبحکار (7 صبح تا  16 عصر), شب کار( 23 شب تا  7 صبح ) وعصرکار ( 15عصر تا 23شب ) آغاز می شود. به هنگام تغییر شیفت ازیک شیفت به شیفت دیگر فقط 8ساعت استراحت دارند که با توجه به فاصله شرکت از شهر به علت دوربودن  آن و سنگینی کار این زمان بسیار اندکی جهت تجدید قوا و آمادگی مجدد به کار می باشد.

با توجه به حساس بودن شرایط کاری و مراحل عملیات تبخیر و تبلور شکر خام که قبلا" مراحل فرایند آن ذکر شد , زمان استراحت مخصوصا" در زمان بهره برداری مشخص نیست و خود طباخ شکر با توجه به شرایط کاری وبا همیاری دیگر همکاران در ضمن کار زمانی را جهت استراحت و صرف چای و غذا اختصاص می دهد و تنظیم می کند .

به هنگام گرفتن نمونه پخت ودیدن آن در زیر میکروسکوپ  در این حالت بدن در وضعیتی نا مطلوب قرار گرفته به طوری که علاوه بر خم کردن کمر و رفتن بین دولاین خوراک PAN و کشش دسته ولو نمونه گیر وچرخاندن پیوسته آن که همه به طور همزمان انجام می شود در این حالت در بعضی موارد گرفتگی در عضلات بدن بوجود می آید .

بعد ازاتمام بهره برداری تکنسین طبخ جهت بازرسی درون PAN و انجام تعمیرات موظف است که از درون منهول آدم رو که دایره ای تقریبا" به قطر 50 CM است با حالت خوابیده و با خم کردن کمر به طور کامل وارد پن شود و این در حالتی است که این منهول در ارتفاع تقریبا" 2 متری از سطح زمین قرار دارد وهیچ پاگیری در جلوی آن وجود ندارد و شخص مجبور است بدن خود رادروضعیت نامطلوبی قرار دهد تا وارد PAN طباخی شود و کمر وزانوها وگردن تحت فشار باشند .

همچنین در پایان بهره برداری تک تک PANها باید از لحاظ نشتی محفظه بخار ( کالندریا ) تست شوند تا در صورت وجود نشتی ومعیوب بودن تیوپها آنها را با دستگاه والس زده و یا تیوپها تعویض شود که جهت اینکار اپراتور متخصص این کار مجبوراست وارد پن شده و از چاهک آن به زیر کالندریا رفته ودر سطح شیبداری رو به کمر دراز کشیده و بوسیله ابزار مخصوص اینکار که دارای وزن قابل توجهی می باشد کار کرده وبا اعمال نیرو تیوپها را در محل مخصوص خود پرس کند . که ملاحظه شده است شخص پس از اتمام کار از درد در بازوها و گرفتگی رگهای گردن شکایت دارد .

چگونه کار را راحت تر انجام دهیم :

هنگام کاردو قاعده اصلی زیر را در نظر داشته

1- وضعیت بدن هنگام کار نباید برای تمام زمان انجام کار ثابت باشد .

2-  ابعاد واندازه بدن افراد با یکدیگر یکسان نیست بنابر این ابزار کار و محل کار می بایست قابل تتبیق و تنظیم با فرد باشد .

هنگام انجام کار توصیه می شود :

- از خم شدن و پیچ خوردن مکرر ( چرخیدن – حرکت نادرست ) بدون علت دوری کنید .

- دقت کنید کارهایتان بطور همزمان نیاز به دقت عمل و نیروی زیاد نداشته باشد .

- حتی الامکان حرکات بدن باید موزون ومنظم باشد .

- بدانید که حرکات افقی آسانتر از حرکات عمودی است

- بدانید که حرکات دایره ای آسانتر از حرکات زیگزاگی است .

- از قرار دادن ابزاریکه دائما" با آن سروکار دارید در محلی خارج از دسترس خودتان اجتناب کنید.

-اگر با دو دست کار می کنید , حرکات دست بایستی قرینه وهماهنگ باشند.

-  قرار دادن تکیه گاه در زیر دست و بازو , کار را راحت تر می کند اما نباید مانع حرکت یا کند شدن دستهایتان گردد .

- از انجام حرکات یکنواخت و خسته کننده دوری کنید .

کار در حالت ایستاده :

برای انجام کارهای خیلی سنگین وسخت یا کارهائی که به نیروی خیلی زیاد نیاز دارد , سطح کار باید از حد معمول پایینتر باشد . برای کارهائی که نیاز به کنترل چشمی دارند . ارتفاع سطح کار باید بر اساس فاصله مناسب چشمها از محل کار ( هدف ) تنظیم شود . یعنی در حدی که چشمها براحتی بتواند تمام مواد و ابزار را در نظر گیرد .

غالبا" انجام کار به صورت ایستاده نسبت به حالت نشسته به نیروی بیشتری نیاز دارد و در نتیجه فرد زودتر خسته می شود . بنابراین در صورت امکان باید کار به صورت نشسته انجام گردد .

حمل بار :

-   از حمل و جابجا کردن اشیاء سنگین با یک دست اجتناب کنید .

-   حمل ویا بلند کردن باری که نتوان آن را کاملا" به بدن نزدیک نمود مشکلتر است . به عنوان مثال بار 10 کیلوگرمی که هنگام حمل در فاصله 80 سانتیمتری بدن باشد به سنگینی بار 50 کیلو گرمی است که کاملا" نزدیک بدن شما قرار گیرد , بنابراین هنگام حمل بار حتی المقدور آن را به خود نزدیک کنید .

-   اگر بلند کردن بار بایستی به طور مکرر ( مستمر ) انجام گیرد وزن بار بایستی هر بار به نسبت دفعه قبل کمتر شود تا فرد سریعا" خسته نشود و آسیبی به کمر وی وارد نشود .

بلند کردن بارهای سنگین :

با توجه به تاثیر عوامل متعدد و خصوصیات فرد در هنگام بلند کردن اجسام , نمی توان قانون کلی در خصوص حداکثر وزن باری که میتوان بلند نمود , ارائه نمود .

اما برای حمل بارباید به خاطرسپرده شود که:

- در صورت امکان از بالابر ها ( جرثقیل ) کمک بگیرید .

- قبل از اینکه بار رابردارید از وجود فضای کافی در اطراف خود مطمئن شوید .

- در هنگام جابجا نمودن بار , از عدم وجود موانع در سر راه اطمینان حاصل نمائید.

- مطمئن شوید که پای شما لیز نمی خورد .

- سعی کنید تاآنجا که ممکن است بار رابه بدن خود نزدیک کنید و هنگام حمل پشت خود را خم نکنید .

چگونه کار را راحت تر انجام دهیم :

هنگام کاردو قاعده اصلی زیر را در نظر داشته باشیم :

1-   وضعیت بدن هنگام کار نباید برای تمام زمان انجام کار ثابت باشد .

2-  ابعاد واندازه بدن افراد با یکدیگر یکسان نیست بنابر این ابزار کار و محل کار می بایست قابل تتبیق و تنظیم با فرد باشد .

هنگام انجام کار توصیه می شود :

- از خم شدن و پیچ خوردن مکرر ( چرخیدن – حرکت نادرست ) بدون علت دوری کنید .

- دقت کنید کارهایتان بطور همزمان نیاز به دقت عمل و نیروی زیاد نداشته باشد .

- حتی الامکان حرکات بدن باید موزون ومنظم باشد .

- بدانید که حرکات افقی آسانتر از حرکات عمودی است

- بدانید که حرکات دایره ای آسانتر از حرکات زیگزاگی است .

- از قرار دادن ابزاریکه دائما" با آن سروکار دارید در محلی خارج از دسترس خودتان اجتناب کنید.

-اگر با دو دست کار می کنید , حرکات دست بایستی قرینه وهماهنگ باشند.

-  قرار دادن تکیه گاه در زیر دست و بازو , کار را راحت تر می کند اما نباید مانع حرکت یا کند شدن دستهایتان گردد .

- از انجام حرکات یکنواخت و خسته کننده دوری کنید .

کار در حالت ایستاده :

برای انجام کارهای خیلی سنگین وسخت یا کارهائی که به نیروی خیلی زیاد نیاز دارد , سطح کار باید از حد معمول پایینتر باشد . برای کارهائی که نیاز به کنترل چشمی دارند . ارتفاع سطح کار باید بر اساس فاصله مناسب چشمها از محل کار ( هدف ) تنظیم شود . یعنی در حدی که چشمها براحتی بتواند تمام مواد و ابزار را در نظر گیرد .

غالبا" انجام کار به صورت ایستاده نسبت به حالت نشسته به نیروی بیشتری نیاز دارد و در نتیجه فرد زودتر خسته می شود . بنابراین در صورت امکان باید کار به صورت نشسته انجام گردد .

حمل بار :

-   از حمل و جابجا کردن اشیاء سنگین با یک دست اجتناب کنید .

-  حمل ویا بلند کردن باری که نتوان آن را کاملا" به بدن نزدیک نمود مشکلتر است . به عنوان مثال بار 10 کیلوگرمی که هنگام حمل در فاصله 80 سانتیمتری بدن باشد به سنگینی بار 50 کیلو گرمی است که کاملا" نزدیک بدن شما قرار گیرد , بنابراین هنگام حمل بار حتی المقدور آن را به خود نزدیک کنید .

-  اگر بلند کردن بار بایستی به طور مکرر ( مستمر ) انجام گیرد وزن بار بایستی هر بار به نسبت دفعه قبل کمتر شود تا فرد سریعا" خسته نشود و آسیبی به کمر وی وارد نشود .

بلند کردن بارهای سنگین :

با توجه به تاثیر عوامل متعدد و خصوصیات فرد در هنگام بلند کردن اجسام , نمی توان قانون کلی در خصوص حداکثر وزن باری که میتوان بلند نمود , ارائه نمود .

اما برای حمل بارباید به خاطرسپرده شود که:

- در صورت امکان از بالابر ها ( جرثقیل ) کمک بگیرید .

- قبل از اینکه بار رابردارید از وجود فضای کافی در اطراف خود مطمئن شوید .

- در هنگام جابجا نمودن بار , از عدم وجود موانع در سر راه اطمینان حاصل نمائید.

- مطمئن شوید که پای شما لیز نمی خورد .

- سعی کنید تاآنجا که ممکن است بار رابه بدن خود نزدیک کنید و هنگام حمل پشت خود را خم نکنید .

در واحدهای صنعتی بسیاری از استرسهای فیزیکی با کارهای سنگین و غیر ایمنی ارتباط دارند که نارضایتی کارگران را نسبت به تکنولوژی نوین بر می انگیزد. به هر حال هنگامی که کار به صورت خود کار انجام می شود و مشاغل کارگران در رابطه با دستگاهها تغییر میکند مشکلات استرسی جدید افزایش خواهد یافت .

این مطلب ادامه دارد.

این واقعیت همیشه باید به عنوان بیش درآمد هر برنامه آموزشی در جوامع در حال توسعه مورد توجه قرار گیرد که: بی سوادی وکم سوادی و عدم گسترش منابع اطلاع رسانی در شهرهای بزرگ و کوچک و روستاها به یک اندازه دو عامل مهم در عدم ایجاد فرهنگ ایمنی و مشکل بودن آموزش در افراد به خصوص کار گرانی است که اغلب از شهرهای کوچک و روستاها به شهرهای بزرگ و صنعتی مهاجرت می کنند . تصور کنید کارگری که تا دیروزدر یک مزرعه آرام ودر طبیعت امن و ساکت به کشاورزی سنتی مشغول بود امروز ناگهان خودرا در برابر دستگاههای عظیم صنعتی می بیند که یک لحظه غفلت واشتباه در کار با آن ها باعث بروز حوادث مرگ بار میشود . این در حالی است وی در مورد نحوه کار و ایمنی ماشین آلات مرگ بار کمترین آموزش را ندیده است . بنابر این آموزش ایمنی باید از مدارس آغاز شود و در تمام مقاطع تحصیلی بالاتر نیز استمرار یابد . اگر ایمن به عنوان مهمترین مبحث درسی دانش آموزان مدارس فنی و حرفه ای دانشجویان تمام رشتههای مهندسی وفنی وحتی کلاسهای مهارت آموزی(  خیاطی و درودگری و تعمیرات و تاسیسات .......) به صورت جدی آموزش داده شود . مطمئنا" تحول عظیمی رخ می دهد.

از انجا که فرهنگ سازی یک روند کند است که در طول زمان ایجاد می شود توسعه صنعتی با توسعه فرهنگی از لحاظ سرعت شکل گیری متناقض بوده واین تقابل مستقیما " باعث عدم امنیت در محیطهای صنعتی وافزایش روز افزون حادثه دیدگان بیماران معلولان واز کار افتادگان ناشی از حوادث شغلی می شود.

البته فرهنگ ایمنی باید قبل از ورود فرد به محیط صنعتی در ذهن و فکر جامعه ایجاد شود. یعنی افراد جامعه باید بتوانند در برابر هر حادثه خواه صنعتی خواه غیره صنعتی مثل سیل وزلزله و... در کمترین زمان درت ترین تصمیمها را بگیرند و بدانند چه باید بکنند تا کمتر دچار آسیب وخسارت شوند.

کارگران قبل از ورود به محیط کار باید ایمنی را به عنوان یک مهارت شغلی که آنها را در برابر آسیبهای جسمی وخسارت مالی ناشی از حوادث بیمه می کند فراگیرند ولی مطمینا" روش اموزش آنها روش پیچیده و وقت گیر وهزینه بر است.

مسئو لان ایمنی و بهداشت جوامع در حال توسعه به خوبی می دانند مبحث ایمنی بسیار گسترده تر از آن است که با برگذار ی یک کلاس چند ساعته بتوان به کارگران بی سواد وکم سواد یاد داد . بنابراین به جای دل سردی و ناامیدی با صبر وحوصله و البته حمایتهای تمامی بخشهای  آموزشی  بهداشتی و صنعتی باید پروژه تولید فرهنگ ایمنی را برنامه ریزی و اجرا کرد. 

۱. دوره زندگی اولیه بشر :این دیدگاه محدود به استفاده از نیروی بدنی و گاها" استفاده از امکانات طبیعی نظیر چوب وسنگ و استخوان می شود و انسان بر اثر غریزه به فکر صیانت از اعضای مختلف بدن خویش بوده است.

۲. از پیدایش تمدنهای اولیه تا ظهور اسلام:اولا" در این دوره اهمیت مسله آنچنان واضح  و روشن نبوده و اکثرا " با جنبه های منفی و آثار سود وزیان به کار  معطوف بوذه و هیچگاه با آثار مثبت و مفید کارکه مورد توجه  جهانیان بویژه پزشکان در جهان امروز  قرار گرفته است  وکار درمانی که یکی از این موارد هم می باشد مورد توجه قرار نگرفته است مسله دیگر اینکه در این دوره ها همه کار های سخت وزیان آور معادن و عمارتها ی انچنانی رابرده ها و یا زندانیان به اصطلاح محکوم به مرگ تشکیل می دادندو بنا بر این از نظر کار فرمایان ان دوران نه تنها نیازی به حفاظت و ایمنی و تامین سلامت  آنها نبوده  بلکه خود این عمل نوعی اعدام  دسته جمعی به حساب می آمد . طبعا"در تامین سلامت و صیانت آنها نیز اقدام موثری  به عمل نمی آید.

۳. از ظهور اسلام تا انقلاب صنعتی:در این دوره توجه خاص مکتب انسان ساز اسلام .آخرین ومتعالی ترین  ادیان الهی  موازت تمام مسایل امر ایمنی و بهداشت در همه ابعادش مطرح است و صیانت نیروی انسانی در اعلاء درجه به امت اسلا می تو صیه نموده است . گذشت زمان  وتاثیر عوامل گوناگون موجب شد تا پاره ای از عواملتولید صنعتی اروپا به این کشور های اسلامی پا گذارد.

۴. از ظهور انقلاب صنعتی تا امروز: انقلاب صنعتی غرب که آغازگر حرکت جوامع به سوی صنعتی شدن بود نقطه عطفی در پیشرفت سریع صنعت و پدیده های مربوط به ان از جمله ایمنی و بهداشت صنعتی در ممالک بشمار می رود.با تغییرو تکامل ابزار کار و تو لید - حوادث و بیماریهای ناشی از کار مرتبا" در تغییر و تحول بوده اند.

۱. هدف ودامنه بهداشت صنعتی شناسایی عوامل زیان آور محیط های صنعتی موثر بر سلامتی کار گران

۲.اندازه گیری مقدار عوامل زیان آور

۳.پیشنهاد روشهای کنترل مخاطرات صنعتی